رتبه بندی استانهای کشور از نظر وسعت مراتع
مراتع زمینهایی هستند با پوشش نباتات طبیعی خودرو که پوشش گیاهی آنها غالباً علفی چند ساله، بوته ای، بعضاً درختچهای و به ندرت دارای درختان پراکنده بوده و در فصل چرا عرفاً مورد تعلیف دام قرار میگیرند. مراتع دارای کارکردهای متعدد زیست محیطی، اکولوژیکی و اقتصادی از قبیل حفظ آب و خاک، جلوگیری از فرسایش خاک و تنظیم گردش آب در طبیعت، حفظ ذخایر ژنتیک گیاهی و جانوری، تولید محصولات دارویی و صنعتی و تأمین علوفه مورد نیاز دامهای اهلی و وحوش می باشند. در ارزش گذاری اقتصادی مراتع؛ ۲۵ درصد ارزش هر هکتار مرتع مربوط به تولید علوفه و ۷۵ درصد مابقی مربوط به ارزشهای زیستمحیطی آن میباشد. بنابراین حفظ، احیاء و توسعه و بهرهبرداری از مراتع بیش از آنکه از دیدگاه تولید علوفه و تعلیف دام دارای اهمیت باشد از نظر زیست محیطی ارزشمند است.
حدود ۵۲ درصد از سطح ۱۶۴ میلیون هکتاری کشور را مراتع تشکیل میدهند. براساس گزارش «تهیه نقشه پوشش گیاهی کشور» دفتر مهندسی و مطالعات و آمار ارائه شده توسط دفتر فنی مرتع سازمان جنگلها و مراتع کشور، وسعت مراتع کشور حدود ۸۴ میلیون هکتار برآورد گردیده که حدود ۱۰ درصد این مراتع در وضعیت خوب، حدود ۴۲ درصد در وضعیت متوسط تا فقیر و حدود ۴۸ درصد در وضعیت فقیر تا خیلی فقیر قرار دارند.
در حال حاضر سرانه مرتع در ایران حدود ۱/۲ هکتار و در جهان حدود ۸۲ هکتار است. مهم ترین چالش در مراتع ایران بهره بردار مازاد بر ظرفیت است. عدم توسعه یافتگی متناسب با جمعیت و وابستگی بیش از حد مردم به منابع طبیعی سبب گردیده است که با وجود ظرفیت حدود ۳۵ میلیون واحد دامیمراتع کشور، در حال حاضر بیش از ۲/۴ برابر این ظرفیت یعنی ۸۳ میلیون واحد دامیاز مراتع استفاده کنند و معیشت بیش از ۹۱۶ هزار خانوار بهره بردار (روستایی و عشایری) به مراتع وابسته باشد. بر بنیاد ارزیابیهای انجام شده، اندازه اقتصادی یک واحد دامداری در ایران بطور متوسط حدود ۲۵۷ واحد دامیبا ۵۳۶ هکتار مرتع تعیین میگردد؛ در صورتیکه در حال حاضر بطور متوسط حدود ۴۲ واحد دامیبا ۹۰ هکتار مرتع در اختیار هر خانوار دامدار قرار دارد.
استانهای سیستان و بلوچستان، فارس و خراسان رضوی از نظر وسعت رویشگاههای مرتعی در بین کل استانهای کشور به ترتیب رتبههای اول تا سوم را دارا میباشند.
| ردیف | استان | مساحت مرتع (هزار هکتار) | درصد نسبت به کل کشور | رتبه در کشور |
| ۱ | آذربایجان شرقی | ۲۴۷۳ | ۲/۹۲ | یازده |
| ۲ | آذربایجان غربی | ۲۴۷۲ | ۲/۹۲ | دوازده |
| ۳ | اردبیل | ۹۰۴ | ۱/۰۷ | بیست و دو |
| ۴ | اصفهان | ۶۳۲۹ | ۷/۴۷ | پنج |
| ۵ | ایلام | ۱۱۱۲ | ۱/۳۱ | بیست و یک |
| ۶ | بوشهر | ۱۲۶۳ | ۱/۴۹ | هفده |
| ۷ | تهران | ۱۲۱۸ | ۱/۴۴ | هجده |
| ۸ | جیرفت و کهنوج | ۱۹۱۸ | ۲/۲۶ | سیزده |
| ۹ | چهار محال و بختیاری | ۹۰۸ | ۱/۰۷ | بیست و سه |
| ۱۰ | خراسان رضوی | ۶۵۵۸ | ۷/۷۴ | سه |
| ۱۱ | خراسان شمالی | ۱۵۵۵ | ۱/۸۴ | پانزده |
| ۱۲ | خراسان جنوبی | ۶۲۸۸ | ۷/۴۲ | شش |
| ۱۳ | خوزستان | ۲۴۷۸ | ۲/۹۲ | ده |
| ۱۴ | زنجان | ۱۱۳۷ | ۱/۳۴ | بیست |
| ۱۵ | سمنان | ۳۷۳۱ | ۴/۴۰ | نه |
| ۱۶ | سیستان و بلوچستان | ۱۰۶۴۸ | ۱۲/۵۷ | یک |
| ۱۷ | فارس | ۷۳۲۰ | ۸/۶۴ | دو |
| ۱۸ | قزوین | ۸۵۳ | ۱/۰۱ | بیست و شش |
| ۱۹ | قم | ۷۲۳ | ۰/۸۵ | بیست و هفت |
| ۲۰ | کردستان | ۱۲۹۴ | ۱/۵۳ | شانزده |
| ۲۱ | کرمان | ۶۲۶۸ | ۷/۴۰ | هفت |
| ۲۲ | کرمانشاه | ۱۱۸۸ | ۱/۴۰ | نوزده |
| ۲۳ | کهگیلویه و بویراحمد | ۴۷۹ | ۰/۵۶ | بیست و نه |
| ۲۴ | گلستان | ۸۶۳ | ۱/۰۲ | بیست و پنج |
| ۲۵ | گیلان | ۲۴۵ | ۰/۲۹ | سی و یک |
| ۲۶ | لرستان | ۸۸۴ | ۱/۰۴ | بیست و چهار |
| ۲۷ | مازندران(ساری) | ۳۸۸ | ۰/۴۶ | سی |
| ۲۸ | مازندران(نوشهر) | ۱۹۷ | ۰/۲۳ | سی و دو |
| ۲۹ | مرکزی | ۱۷۷۳ | ۲/۰۹ | چهارده |
| ۳۰ | هرمزگان | ۴۰۹۳ | ۴/۸۳ | هشت |
| ۳۱ | همدان | ۶۶۸ | ۰/۷۹ | بیست و هشت |
| ۳۲ | یزد | ۶۵۱۸ | ۷/۶۹ | چهار |
| - | جمع کل کشور | ۸۴۷۴۷ | ۱۰۰ | - |
.
.
بهروز گفته است:
۱۰ فروردین, ۱۳۹۰ در ساعت ۱۱:۰۹
سلام. راستش من اطلاعات این جدول رو با جدول قبلی ترکیب کردم و روی نمودار بردم. جالبه که انگار ارتباط معناداری بین وسعت مراتع در یک استان با وسعت جنگلها وجود نداره. اگر این نموداری که لینکش رو اینجا درج میکنم نگاه کنید رابطه مثبته اما R2 بسیار کمه. البته من هیچ دلیلی ندارم که بگم باید رابطه ای باشه اما نبودنش هم خودش کشفی بود!
http://climatechange.ir/images/forest.png
Like or Dislike:
0
1
هومان خاکپور گفته است:
۱۰ فروردین, ۱۳۹۰ در ساعت ۱۱:۳۸
به بهروز عزیز:
با نظر شما موافقم و به نظرم میرسد این جور رابطه مربوط به تعاریف جدید و توافق شده بین دافتر جنگل و مرتع سازمان جنگلها باشد که حتی عرصههای با تاج پوشش ۵ درصد را هم جزء جنگل به حساب آورده اند که با تعاریف استاندارد جهانی عرصههای جنگلی کمیمتفاوت است. موضوعی که سالها بین دفاتر جنگل و مرتع سازمان مورد اختلاف بود و بر اساس همان دیدگاهها هم بود که بر روی اگثر مناطق جنگلی زاگرس به عنوان مراتع مشجر پروانه چرای دام صادر شده است. همانطور که در جدول ملاحظه کردید عرصههایی در استانهای بیابانی که حدود ۵ درصد تاج پوشش درختی هم داشته اند به عنوان جنگل قلمداد شده اند بنابراین همین سبب گردیده است که در رتبه بندی استانها تأثیر بسیار زیادی بگذارد و صدای دیده بان عزیز همدان را هم دربیاورد!
ممنون از دقت نظرتان بهروزجان
Like or Dislike:
0
0
mohamad گفته است:
۱۰ دی, ۱۳۹۰ در ساعت ۱۲:۳۵
منظور از درصد نسبت به کل کشور چیست؟متشکر عالی بود
Like or Dislike:
0
0
هومان خاکپور گفته است:
۱۶ دی, ۱۳۹۰ در ساعت ۲۰:۲۱
به محمد:
لطفن اگر ابهامیاست بیشتر توضیح بدهید تا اگر اطلاعاتی بیشتری داشتم به اطلاع برسانم …
Like or Dislike:
0
0
محمود سلطانی گفته است:
۱۹ دی, ۱۳۹۰ در ساعت ۰۹:۴۴
درود بر شما
بیش از پیش پیروز باشید
Like or Dislike:
0
0